ንቆልዑት: ጠቓሚ ሓበሬታ ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ፡ ተሻቒልካ እንተሊኻ።

ከቢድ ነገር እንተ ኣጋጢሙ፡ ቆልዑት ኪሻቐሉን ሕቶታት ኪህልዎምን ልሙድ ኢዩ። ኩሉግዜ ዘጋጥም ነገር ኢዩ። እዚ ዝስዕብ ሓጋዚ ስለዝኾነ፡ ኪትፈልጦ ድማ ጽቡቕ ኢዩ።

ሻቕሎት እንተ ተሰሚዑካ ዘገርም ኣይኮነን

ንብዙሓት ዓበይቲ ደቂ ሰባት ዘዛርብ ዘሎ ከቢድ ጉዳይ፡ ንዓኻ ንቖልዓ፡ እንተ ኣሻቐለካን እንተ ፈራህካን ፈጺሙ ዘገርም ነገር ኣይኮነን። ምናልባት ብዛዕባ እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ብዙሕ ኣይትፈልጥን ትኸዉን፡ ምናልባት’ውን ገለ ዜና ወይ ሓበሬታ ካብ ኢንተርኔት ብኸፊል ረኺብካ፡ ሰሚዕካን ርኢኻን ትኸዉን። ምናልባት እዉን ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፈን ከምኡ ከኣ ዝሓመመን ሰብ ትፈልጥ ትኸዉን። ነዚ ዝስዕብ ጽቡቕ ጌርካ ምፍላጡ ኣዚዩ ኣገዳሲ ኢዩ። ኮሮና ቫይረስ ዓብዪ ዜና ናይዚ እዋን ኮይኑ ዘሎ፡ ልዕሊ ኩሉ፡ ሓድሽን ዘይልሙድን ስለ ዝኾነን፡ ከምኡ እውን ብዙሓት ዓበይቲ፡ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ፡ ብዙሕ ጻዕሪ የካይዱ ከም ዘለዉ ምግንዛብ የድሊ።

ምስ ዓበይቲ ደቂ ሰባት ተዛረብ ኢኻ

ብዙሓት ዘይልሙዳት ነገራት ምስ ዘጋጥሙ፡ ሕጻናት ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ኪሓስቡ ይጅምሩ ኢዮም። ንበይንኻ ኮይንካ ኣብ ዙርያና እንታይ ይካየድ ከምዘሎ ንኽትፈልጦ ከቢድ ኢዩ፡ ከምኡ እውን በይንኻ መፍትሒ ኪትረኽበሉ ኣሸጋርን ኣጸጋምን ኪኸዉን ይኽእል ኢዩ።

መፍትሒ ንምርካብ፡ ጽን ኢሉ ኪሰምዓካ ምስ ዝኽእልን፡ ሕዱእ ዝኾነ ትፈልጦ ዓቢ ሰብ ተራኺብካ፡ ብዛዕባ እቲ ዘሻቕለካ ዘሎ ነገር፡ ተዛረቦ ኢኻ። ንኣብነት ወላዲኻ ኪኸዉን ይኽእል፡ መምህርካ ኪኸዉን ይኽእል ወይ ዘመድ ኪኸዉን ይኽእል። ኩሉ ዘለካ ሕቶታት ሕተቶም፡ ከምኡ እውን ንስምዒትካ ይኹን ንሓሳባትካ፡ ከይተሰከፍካን ከይሓባእካን ግለጸሎም። ምስ ካልኦት ትኣምኖምን ኪሕግዙኻ ዝኽእሉን፡ ከምኡውን መልሲ ንሕቶታትካ ኪህቡ ዝኽእሉ ዓበይቲ ተራኺብካ ምዝራብ ጽቡቕ ኢዩ።

ንኣብነት ናብ BRIS ወይ ናብ Jourhavande kompis ናይ Röda korsets ungdomsförbund ክትድዉልን፡ ብሜይል ይኹን፡ ብሻት ኪትጸሓሓፍን ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።

ንኹሉ ዝናፈስ ቤላቤለው ኣይትእመኖ 

ከቢድ ነገር ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን፡ ብዙሕ ግዜ ቤላቤለው ከም ዝናፈስ፡ ጽቡቕ ጌርካ ምዝካር ኣገዳሲ ኢዩ። ስለዚ ንኹሉ ኣብ ኢንተርኔት ትሰምዖን ተንብቦን፡ ከም ዘለዎ ከም ሓቂ ወሲድካ ኣይትእመኖ ኢኻ። ስለዚ ነቲ ንስኻ፡ ኣብ ሶሲያል ሜድያ ትጽሕፎን ተማሓላልፎን (ሼር ትብሎን) ኣዚኻ ክትጥንቀቐሉ ይግበእ፡ ንስኻ ተጋጊኻ ንኻልኦት ከይተጋጊ ንማለት። ስለዚ ርግጸኛ ንኽትከዉን፡ ንዓቢ ሰብ ረኺብካ ኪሕግዘካ እንተ ሓቲትካ፡ ኣየናይ ኢዩ ሓቂ፡ ኣየናይከ ሓሶት ኣብ ምልላዩ ኪሕግዘካ ይኽእል ኢዩ። ኣብዚ ክትርስዖ ዘይብልካ ኣገዳሲ ነገር እንተልዩ፡ ክንድምንታይ ሓበሬታ ክትቅበል ትደልን ኣይትደልን፡ ናትካ ድሌት ጥራይ ኢዩ ዝውስኖ። ዓበይቲ ሰባት ወይ ካልኦት መንእሰያት ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ፡ ንዓኻ ብዘሻቕል ወይ ዘፍርህ ኣጋባብ ይዛረቡ እንተ ሃልዮም፡ ግደፍዎ እዚ ዘረባ እዚ! ክትብሎም ይኹን፡ ገዲፍካዮም ካብቲ ቦታ ኪተልግስ፡ መሰልካ ምኳኑ ፈጺምካ ኣይትረስዕ። ብተወሳኺ ከኣ፡ ዜና ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ፡ ኣብ ተሌቪጅን ይኹን ኣብ ኢንተርኔት ክትርኢ እንተ ዘይደሊኻ፡ ብርግጽ መሰልካ ምኳኑ ምፍላጥ ኣገዳሲ ኢዩ።

ነዚ ዝስዕብ ባዕልኻ ኪተተገብሮ ትኽእል ኢዩ።

”ምምሕዳር ህዝባዊ ጥዕና ኣብ ሽወደን” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ብዓል መዚ፡ ኩላትና ብዝከኣለና ደረጃ፡ ነዚ ቫይረስ ካብ ምስፍሕፋሕ ክንድርቶ፡ እንታይ ኪንገብር ከም ንኽእል ምኽርን ሓበሬታን ይቕርበልና ኣሎ። እቶም ዝበዝሑ በዚ ሕማም እዚ ዝተለኽፉ ሰባት፡ ብቐሊል ኢዮም ዝሓሙ፡ ልክዕ ከምቲ ልሙድ ጉንፋዕ ወይ ኢንፍሉኤንዛ ኢልና ንጽውዖ፡ ፈኲስ ሕማም ዝማሳሰል ኢዮም ዝሓሙ። ካልኦት ከኣ ኣለዉ ብብርቱዕ ዝሓሙን ስጋብ ሞት እውን ዝበጽሑ። ንሳቶም ከኣ ኣብ ክሊ ሓደጋ ዝርከቡ ጉጅለ፡ ተባሂሎም ይጽውዑ። እቲ ዝበዝሕ ግዜ፡ እዞም ኣረጋውያንን ብተወሳኺ ካልእ ሕማም፡ ካብ ቅድም ጀሚሩ ዝነበሮምን ኢዮም። ነዞም በዚ ቫይረስ ብቐሊሉ ተጠቃዕቲ ዝኾኑ ሰባት፡ ንምሕጋዞምን ንምክልኻሎምን ክንክእል፡ ኪንፈልጦም ዝግበኣና ኣገደስቲ ምኽርን ሓበሬታን ኣለዉ።

  1. ነዞም ዝሓመሙ ኣረጋውያን ኣይትብጽሓዮም፡ ኣብ ክንዲ ምኻድ ብተሌፎን ርኸቦም!
  2. የእዳውካ ብዙሕ ግዜ ማለት ብተደጋጋሚን ንነዊሕን ሕጸቦ! ኩሉ ግዜ ሳሙናን ማይን ጌርካ ፋሕፍሓዮ፡ ብጥንቃቐን ኣጸቢቕካን ኸኣ ሕጸቦ። ኢድካ ብሳሙና ኣብ ተዕፍረሉ ግዜ፡ ክሳብ 30 ፍቐድ። ማይን ሳሙናን ኣብ ዘይትረኽበሉ ሰዓት፡ ኣልኮል ናይ ኢድ ተጠቐም ኢኻ።
  3. ክትስዕልን ሕንጥሸው ክትብልን ከለኻ፡ ኣብ ሓንሳብ ተጠቒምካ ትድርብዮ መንዲል ወይ ኣብ መዕጸፊ ቅልጽምካ ግበሮ! ኣብ ኢድካ ይኹን ኣብ ቃልዕ (ከይተሸፈንካ) ፈጺምካ፡ ሕንጥሸው ከይትብል!
  4. እንተ ሓሚምካ፡ ካብ ገዛ ኣይትውጻእ! ክሳብ ትሓዊ ኣብ ገዛኻ ዕረፍቲ ዉሰድ።

ባህ ዝብለካን ዘህድኣካን ነገር ግበር

ሻቕሎት ኪስመዓካ እንተ ጀሚሩ፡ እቲ ብልሙድ ትገብሮ ግን ከኣ ባህ ዝብለካን ዘህድኣካን ነገር ግበር። ከም ምስ የዕሩኽትኻ/መሓዙትካ ምዕላል፡ ሙዚቃ ምስማዕ፡ ፊልም ምርኣይን ጸወታ ምጽዋት ኪኸዉን ይኽእል። ምንቅስቓስ ኩሉ ግዜ ጽቡቕ ኢዩ፡ ከምኡ እውን ምስ ትፈትዎም ሰባት ምርኻብ። ምስ ዓበይቲ ሰባት ተራኺብካ፡ ኣብዚ እዋን እዚ፡ ነዓኻ ዝሰማማዕ ንጥፈት፡ እንታይ ከምዝኾነ ተማኺርካ ኪትፈልጥ ጽቡቕ ኢዩ።